BÄ°R SPORCUNUN AÄ°LESÄ° OLMAK

BÄ°R SPORCUNUN AÄ°LESÄ° OLMAK

Bu yazımızda sporcunun, yaÅŸamında anne-babanın rolüne deÄŸinmeye çalışacağız. Bu rol gerçekte çocuÄŸu sporcu olmayan anne-babalardan farklı mıdır? Bu soruya kısa ve öz yanıt, genelde davranış ve tutumlar yönünden farklı olmadığı, ancak kullanılan araçların farklı olabileceÄŸi ÅŸeklinde olabilir. EÄŸer aile, sporu çocuÄŸunun çok yönlü bir eÄŸitim ve geliÅŸim aracı olarak görebilme kültürüne sahipse, kendi tutum, davranış ve yaklaşımlarında seçeceÄŸi sembol ve deÄŸerleri de farklı olabilecektir.

Çocukların anne-babaları ile iyi ve kötü günlerini birlikte paylaÅŸmaları, çocuÄŸun yaÅŸamındaki en doÄŸal olaylardır. ÇocuÄŸun bu yaÅŸama biçimini seçip-seçmeme hakkı yoktur. DoÄŸa kendisine nasıl bir aile biçmiÅŸse, çocuk bununla yetinmek durumundadır. Aynı ÅŸekilde anne-babanın da kendi genlerinin alternatiflerinin içinde, olabilecek olanın en iyisini seçebilme ÅŸansı henüz yoktur. Çocuk yapmak için bir aile planlaması mutlaka ailenin elinde olabilir ancak çocuÄŸa geçirebilecekleri genleri seçme ÅŸanslarını kullanabilmek için daha uzun bir teknolojik geliÅŸime gerek bulunmaktadır. Bu bakımdan bakılması ve yetiÅŸtirilmesi en kolay ve yetenekli bir çocuÄŸa sahip olan anne-babalar kendilerini çok ÅŸanslı görebilirler.

BilindiÄŸi gibi çocuk yetiÅŸtirme ile ilgili pek çok reçeteler sunulur. Ancak hiçbir çocuk ve hiçbir aile birbirine benzemeyeceÄŸi gibi, her reçetenin de her aileye aynı yararı saÄŸlayamayacağı açıktır. Ayrıca çocuÄŸun gelecekte yaÅŸayacağı bir sürecin kurallarını ya da ilkelerini, geçmiÅŸe dayalı kurallarla belirlemek gerçekten zordur. Zamanla doÄŸru olarak nitelendirilen ilkeler doÄŸru olmayan ilkelere dönüÅŸebilmektedir. Bu baÄŸlamda aile, ileri görüÅŸü ile geleceÄŸin yaÅŸam tarzını model alacak ilkeleri benimsemek ve uygulamakla çocuÄŸuna, çaÄŸa en yakın yaÅŸam tarzını seçebilecektir.

Anne-babanın çocuÄŸun üzerindeki etkisi kaçınılmazdır. Annenin çocuÄŸun temizlenmesi, beslenmesi ve giydirilmesindeki tutumu bile çocuÄŸun gelecekteki yaÅŸama biçimini etkilemektedir. 25 anne üzerinde yapılan bir araÅŸtırma, annenin karakter yapısının, çocuÄŸun eÄŸitiminde, çocuk yetiÅŸtirme tekniklerinden daha etkili olduÄŸunu göstermiÅŸtir.  Aynı ÅŸekilde babanın kiÅŸiliÄŸi de çocuk üzerinde etkili olmaktadır. ÇocuÄŸun yaÅŸamında önemli kiÅŸiler olan bu iki modelin birlikte oluÅŸturacağı ortak yaÅŸam tarzı, tutum ve davranışları, ailede oluÅŸturdukları deÄŸerler, çocuÄŸun yaÅŸama tarzının oluÅŸmasında etkili olacaktır.

EÄŸitim biliminden yararlanarak, ailenin çocuÄŸun geliÅŸimi üzerine etkileri ile ilgili birkaç küçük hatırlatmadan sonra sporcunun yaÅŸamında anne-babanın önemine deÄŸinelim.

Sporun çocuÄŸun yaÅŸamına girmesi doÄŸal olarak oyunla baÅŸlar. Çocuk oynayan insanın temel güdülerini taşır, oyunla, yaÅŸamın bir modelini yaÅŸar. Evden bahçeye, bahçeden okula yaÅŸam becerilerini geliÅŸtirdiÄŸi antrenman ortamlarıdır oyun alanları. Ä°stek ve hevesle katıldığı için “oyunun kuralları”  tam olarak benimsenir. Kısaca oyunda çocuÄŸun yaÅŸam becerileri çok çabuk etkilenir. Ailenin bu becerilerin etkilendiÄŸi ortamları bilmek, denetlemek, gerekirse bu konuda uzmanlara danışarak iÅŸlerin iyi gittiÄŸinden emin olmak gibi sorumlulukları bulunmaktadır.

Oyun ve Spor ortamlarında ailenin ilk gözettiÄŸi alan, çocuÄŸunun fiziksel güvenlik alanıdır. ÇocuÄŸun fiziksel saÄŸlığı önemlidir ve bu baÄŸlamda etkinlik alanlarının güvenli ve yeterli olması göz önünde bulundurulur. Ä°kinci özen gösterilecek alan duygusal güvenlik ve duyuÅŸsal deÄŸerlerin durumudur. Oyun ortamlarında çocukların karşılıklı iletiÅŸim becerileri, birbirlerine karşı tutum ve davranışları, kullandıkları sözler ve dil alışkanlıkları önemlidir. Olumlu ya da olumsuz dil alışkanlıkları oyun ortamlarında çok doÄŸal bir ÅŸekilde kullanılır. Seçilen konuÅŸma sembolleri zamanla kalıcı olabilecektir. Oyun ve spor ortamlarını yöneten rehber eÄŸitmenlerin, çocuÄŸun olumlu deÄŸer ve sembolleri seçmelerine yardımcı olabilmeleri, çocukların fiziksel saÄŸlığı kadar önemlidir.

ÇocuÄŸun baÅŸarı ve baÅŸarısızlıklarında ailesini yanında hissetmesi ona büyük bir güven ve duygusal güç saÄŸlar. Spora yönlendirme ve sporu bir yaÅŸam biçimi olarak benimsemede aile çok etkili bir modeldir. Ailenin spor yaparken ve izlerken takındığı tavırlar, kullandığı dil, benimsediÄŸi adil oyun yaklaşımları çocuÄŸun bu alandaki biçimlenmesinde etkilidir.  Yenme ve yenilmenin mantığı, taraftar olmanın felsefesi ve bunlarla ilgili olumlu davranış örnekleri, yaÅŸanarak örnek olacak öÄŸrenme-öÄŸretme araçlarıdır.

Aileler, çocuklarının spor karşılaÅŸmalarına ve etkinliklerine ilgi göstermelidir. Her ne kadar çocuklar, ailelerinin kendi yenilgilerini izlemelerini istemese de ailenin çocuÄŸun maçlarına gitmesi ve etkinliÄŸin sonuçlarını onunla tartışması çok yerinde olur. Bu paylaşımda, daima olaylar tartışılmalı çocuÄŸun kendisi tartışılmamalıdır. Ne olduÄŸundan çok ne ve nasıl daha iyi olabileceÄŸi tartışılmalıdır. Zaman zaman birçok farklı oyun ya da spor etkinliÄŸinin kritikçi bir gözlemle aile içinde çok yönlü, ama olumlu bir atmosferde tartışılması, spor aracılığı ile olayları tartışma kültürün geliÅŸmesine yardım edebilir.

Takımı yenilgi almış ya da katıldığı bir yarışmada baÅŸarısız olan çocuÄŸuna aile ÅŸu soruları sorabilir; Hakem kararlarına saygılı olabildin mi? Rakiplerinin saÄŸlığını korumaya önem verdin mi? Rakibinin baÅŸarısına saygı duyabiliyor musun? Gelecek yarışma için nasıl hazırlanman gerektiÄŸini belirleyebildin mi?

O zaman sen kazandın..!  

(*):Prof.Dr.Hasan Kasap

ArÅŸiv